Công ty con nào cũng báo lãi, vậy tập đoàn lãi bao nhiêu?
Công ty mẹ ở Hàn Quốc sản xuất một lô linh kiện với giá vốn tương đương 100 triệu đồng, rồi bán cho công ty con tại Việt Nam với giá tương đương 130 triệu để lắp ráp. Trên sổ công ty mẹ, lô hàng mang về 30 triệu tiền lãi. Đến cuối quý, nhà máy Việt Nam mới dùng một nửa số linh kiện để làm thành phẩm và bán ra. Nửa còn lại vẫn nằm trong kho.
Công ty mẹ báo lãi, công ty con cũng báo lãi. Nhưng 15 triệu lãi trên phần linh kiện còn trong kho Việt Nam chưa đến từ khách hàng nào. Với tập đoàn, đó chỉ là tiền chuyển từ túi này sang túi kia. Đây là câu chuyện quen thuộc của giao dịch nội bộ tập đoàn, và là lý do con số lãi của từng công ty không trả lời được câu hỏi: sản phẩm này thật sự lãi bao nhiêu?
Vì sao lãi từng công ty cộng lại không ra lãi của tập đoàn?
Khi các công ty trong cùng tập đoàn mua bán với nhau, mỗi bên ghi doanh thu, giá vốn và lãi như khi bán cho khách bên ngoài. Cách ghi này đúng cho báo cáo pháp lý của từng nước. Nhưng nhìn từ tập đoàn, lãi chỉ thật sự phát sinh khi hàng đến tay khách hàng cuối.
Có hai nguyên nhân thường gặp:
- Lãi trên hàng còn nằm trong kho công ty anh em. Hàng chưa bán ra ngoài thì phần lãi nội bộ chưa phải lãi của tập đoàn.
- Giá bán nội bộ đặt theo thuế, không theo hiệu quả kinh doanh. Giá chuyển giao thường được tính để đáp ứng quy định chuyển giá của Hàn Quốc và Việt Nam. Vì vậy có công ty trông rất lãi, có công ty trông như hòa vốn, dù đóng góp thực tế khác hẳn.
Báo cáo hợp nhất đã xử lý rồi, vậy vấn đề nằm ở đâu?
Báo cáo hợp nhất vẫn phải loại phần lãi nội bộ theo chuẩn mực kế toán. Vấn đề là nó đến muộn và chỉ cho ra con số tổng.
Ở nhiều tập đoàn, việc này nằm trong file Excel. Phòng tài chính gom số liệu từ từng công ty, đối chiếu từng giao dịch nội bộ, quy đổi tiền won và tiền đồng, rồi loại phần lãi chưa thực hiện. Mỗi kỳ mất nhiều ngày, dễ sai và phụ thuộc vào vài người. Khi tập đoàn có thêm công ty con, hoặc các công ty chốt sổ vào thời điểm khác nhau, khối lượng đối chiếu còn tăng thêm.
Kế toán trưởng công ty con tại Việt Nam thường là người chịu áp lực nhiều nhất: công ty mẹ cần số nhanh hơn, còn số liệu của hai bên lại không khớp.
Khi nào chuyện này trở thành vấn đề thật?
- Khi quyết định giá bán, hoặc giữ hay bỏ một dòng sản phẩm, dựa trên lãi từng công ty thay vì lãi toàn chuỗi.
- Khi đánh giá nhà máy Việt Nam: giá chuyển giao có thể khiến nhà máy trông kém hiệu quả dù vận hành tốt.
- Khi tập đoàn mở thêm công ty con hoặc mua lại doanh nghiệp, số giao dịch nội bộ tăng nhanh.
- Khi kiểm toán, chuẩn bị niêm yết, hoặc công ty mẹ yêu cầu báo cáo hằng tháng thay vì hằng năm.
ERP xử lý giao dịch nội bộ tập đoàn thế nào?
Một hệ thống ERP phù hợp có thể ghi nhận mỗi giao dịch nội bộ theo hai góc nhìn ngay khi phát sinh:
- Góc nhìn từng công ty: doanh thu, giá vốn và lãi theo luật và thuế của từng nước.
- Góc nhìn tập đoàn: đã loại phần lãi nội bộ, cho thấy giá vốn và lãi gộp thật của từng sản phẩm, từ lúc sản xuất đến lúc bán cho khách.
Hai góc nhìn dùng chung một nguồn dữ liệu, nên phần lớn việc đối chiếu tay cuối kỳ không còn cần thiết. Hệ thống cũng xử lý được nhiều loại tiền và kỳ kế toán khác nhau.
Điều kiện để làm được là các công ty trong tập đoàn dùng chung một hệ thống, hoặc ít nhất dùng chung danh mục sản phẩm, hệ thống tài khoản và quy tắc giao dịch nội bộ. Đây cũng là bài toán nhiều tập đoàn gặp khi chọn mô hình two-tier ERP.
TDI APJ hỗ trợ như thế nào
TDI APJ là đối tác SAP và thành viên tập đoàn TDI (Nhật Bản), đã triển khai hơn 300 dự án SAP tại hơn 15 quốc gia. Chúng tôi đã làm việc với nhiều tập đoàn có công ty mẹ ở Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu. Chúng tôi triển khai SAP Cloud ERP qua RISE with SAP và SAP GROW, thiết lập giao dịch nội bộ và báo cáo theo cả góc nhìn từng công ty lẫn tập đoàn, và phối hợp trực tiếp với công ty mẹ về quy tắc chung.
Giao dịch nội bộ của tập đoàn bạn đang được đối chiếu bằng tay? Liên hệ TDI APJ để cùng rà lại luồng giao dịch hiện tại và xem phần nào có thể tự động hóa.